Ahimsa – een oud begrip met een actuele betekenis

Deze week kreeg ik een yogamagazine thuisgestuurd. Op de voorpagina stond één woord: ahimsa. Geen uitleg, geen context – alleen dat. Het raakte me onverwacht. Misschien omdat het zo eenvoudig is. Misschien omdat het juist nu zo nodig is. En het zette me aan het denken. Over hoe we omgaan met elkaar, met onszelf, en met de wereld om ons heen.

Wat betekent ahimsa?
Ahimsa is een Sanskrietwoord dat vaak wordt vertaald als geweldloosheid, of het vermijden van schade. Het is een belangrijk ethisch principe uit onder andere de yogafilosofie, maar ook uit het boeddhisme en hindoeïsme. In de praktijk gaat het niet alleen om het letterlijk niet toebrengen van fysiek geweld, maar ook om de intentie om geen kwaad te doen – in daden, woorden en zelfs gedachten.

Dat klinkt misschien spiritueel of abstract, maar eigenlijk is het behoorlijk concreet. Ahimsa betekent bijvoorbeeld:

• Niet direct oordelen over iemand die iets anders vindt dan jij.
• Kritiek geven zonder te willen kwetsen.
• Jezelf niet onnodig afstraffen voor wat je niet hebt bereikt.
• Op social media reageren zonder cynisme of sarcasme.
• Grenzen stellen zonder agressie.

Waarom raakt het me nu?
Omdat we leven in een tijd waarin veel onder druk staat. Van het wereldtoneel, waar oorlogen en conflicten blijven oplaaien, tot onze eigen samenleving, waar gesprekken over politiek, klimaat of maatschappelijke thema’s snel verhard raken. Zelfs onder collega’s, vrienden of familieleden kan het soms lastig zijn om het oneens te zijn zonder dat het escaleert.

Ahimsa is dan geen wondermiddel – maar het is wél een houding die ruimte biedt. Het vraagt niet dat je het overal mee eens bent, of dat je alles maar goedkeurt. Wel dat je onderzoekt hoe je in verbinding kunt blijven, ook als het schuurt.

Wat kunnen we zelf doen?
We hoeven geen heiligen te worden. Maar we kunnen wel oefenen in kleine vormen van ahimsa:

• Luisteren met de intentie om te begrijpen, niet om te reageren.
• Rust nemen als je merkt dat je uit verbinding raakt – ook met jezelf.
• Grenzen stellen zonder hard te worden.
• Bewust taal kiezen – wat zeg je, en wat laat je weg?
• Mildheid oefenen – naar anderen én naar jezelf.

Het zijn geen grote gebaren. Maar het is een manier van leven die effect heeft, zeker op de lange termijn. En misschien is dat ook wat me raakte aan dat ene woord op de cover van het magazine: het herinnert eraan dat we altijd een keuze hebben. Hoe we reageren. Hoe we aanwezig zijn. Hoe we bijdragen.

We kunnen de wereld niet in ons eentje veranderen. Maar we kunnen wél bijdragen aan een sfeer waarin ruimte is voor respect, nuance en verbinding. Juist dat maakt ahimsa relevant – niet alleen in yogales, maar in het dagelijks leven.